pl

Dlaczego pierogi ruskie nazywają się ruskie?

Pierogi ruskie bywają mylnie kojarzone z Rosją. W rzeczywistości nazwa tego popularnego dania nie ma nic wspólnego z państwem carów. W tym tekście rozwiejemy wszelkie błędne przekonania o „rosyjskiej genezie” ruskich pierogów, a także wyjaśnimy, skąd wynika ich wyjątkowy smak oraz popularność.

Skąd wzięła się nazwa pierogów ruskich?

Pierogi ruskie to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań kuchni… polskiej. Tak – choć ich nazwa współcześnie bywa myląca, bo wielu osobom kojarzy się z Rosją, to w rzeczywistości korzenie potrawy sięgają historii regionów dawnej Rzeczpospolitej. Słowo „ruskie” odnosi się bowiem do Rusi – historycznych ziem, które dziś znajdują się głównie na obszarze zachodniej Ukrainy oraz części południowo-wschodniej Polski.

Ruskie ≠ rosyjskie

Zdaniem historyków terminem „Ruś” jeszcze w czasach średniowiecznych określano Słowian wschodnich. Co ciekawe, do plemion tych zaliczano także Szwedów czy Finów. Pierwszy przypadek użycia terminu „Rus” (lub „rhos”) odnotowano w Rocznikach Bertyńskich opisujących wydarzenia w IX wieku i odnosi się on do skandynawskich osadników na Rusi, czyli terenach północno-wschodniej Europy. W kontekście genezy tego terminu istnieją dwie teorie:
  • Pierwsza pochodzi od fińskiego słowa Ruotsi określającego Szwedów.
  • Druga upatruje genezy w staronordyckim słowie „roper” określającym wioślarzy.
Termin „Ruś” odnosi się też do wielu historycznych państw, dzielnic i obszarów powstałych na terenach wschodniej Europy. Obecnie znajdują się one głównie na terenie Rosji, jednak wieki temu nie miały z tym państwem nic wspólnego. Słowo „ruskie” to nic innego jak przymiotnik utworzony od rzeczownika Ruś.

Według historyków Władysława Semkowicz oraz Henryka Paszkiewicza w XV wieku zaczęło funkcjonować określenie Ruś Czerwona. Odnosiło się ono do terenów położonych w okolicach Lwowa oraz Przemyśla. Analogicznie w tym samym okresie powstały określenia Ruś Czarna (powyżej Polesia) i Ruś Biała (na północ od Rusi Czarnej). Kolorów używano wówczas do oznaczenia kierunków geograficznych. Barwa czerwona oznaczała kierunek południowy, biała – zachodni, a czarna – północny.

Dlaczego pierogi ruskie nazywają się ruskie?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, gdzie i kiedy powstawały pierogi. Nie ma też wątpliwości, że od wieków są one jednym z podstawowych, tradycyjnych dań polskiej kuchni. Według licznych podań potrawa ta została po raz pierwszy podana w XII wieku – długo przed powstaniem Rosji – a do Polski przybyła z Rusi Kijowskiej, skąd miał ją sprowadzić św. Jacek. Co ciekawe, za tradycyjne danie rodzimej kuchni uznają pierogi nie tylko Polacy, ale i Ukraińcy oraz Białorusini.

Jeśli natomiast mowa o ruskiej odmianie tej potrawy, to zrodziła się ona na terenie wspomnianej już Rusi Czerwonej. To właśnie tam popularne były proste, sycące potrawy przygotowywane z produktów łatwo dostępnych w gospodarstwach domowych, np. ziemniaków, sera i cebuli, które do dziś stanowią farsz tradycyjnych ruskich pierogów. Warto dodać, że na Ukrainie ta odmiana nazywana bywa „pierogami polskimi”. Bez względu na nazewnictwo, w tradycyjnej odsłonie podstawowymi składnikami pierogów ruskich są ziemniaki, ser biały oraz cebula, choć niektóre źródła podają, że farsz do „właściwych pierogów” zawierał dodatkowo m.in. miód i słoninę.

Skąd wynika popularność pierogów ruskich i dlaczego nie mają one nic wspólnego z Rosją?

W polszczyźnie od dawna funkcjonuje wyraźne rozróżnienie między określeniami „ruski” i „rosyjski”. To drugie odnosi się bezpośrednio do Rosji, natomiast pierwsze ma charakter historyczny i regionalny. Właśnie dlatego nazwa pierogów ruskich nie oznacza, że potrawa pochodzi z Rosji.

Co warte uwagi, w samej rosyjskiej kuchni trudno znaleźć dokładny odpowiednik tego dania. Farsz z ziemniaków i sera jest charakterystyczny raczej dla kuchni terenów dawnej Rusi oraz obszarów, które przez wieki były częścią wspólnej tradycji kulinarnej Europy Środkowo-Wschodniej. Ten typ pierogów traktowany jest dziś jako element lokalnego dziedzictwa, a nie kulinarne zapożyczenie.

Pierogi ruskie na dobre zadomowiły się w rodzimej kuchni. Niektórym trudno sobie wyobrazić bez nich menu wielu restauracji, imprezę okolicznościową czy rodzinny obiad. Choć nazwa tej potrawy wciąż bywa błędnie interpretowana, to warto mieć świadomość, że stanowi ślad kulinarnej historii naszego kraju i nie zrażać się do niej mimo mylnych skojarzeń.

Pyszne i wygodne w przygotowaniu pierogi ruskie znajdziesz także w naszej ofercie. Starannie przygotowany farsz zawinęliśmy w elastyczne ciasto. Podgrzej w kilka minut i ciesz się smakiem!

Może zainteresuje Cię również: