Co to jest rumsztyk? Poznaj jego historię i tajniki przygotowania

W polskiej tradycji kulinarnej często pojawia się kwestia rozróżnienia rumsztyku i bryzolu, które bywają mylone. Oba dania mają wspólne korzenie w kuchni PRL-u i cechują się prostotą wykonania oraz dostępnością składników.

Różnica zasadnicza leży w rodzaju mięsa i dodatkach. Rumsztyk tradycyjnie powstaje z wołowiny — udźca, pręgi, ligawy lub polędwicy — i podaje się go z cebulą. Bryzol natomiast to najczęściej kotlet z mięsa wieprzowego (łopatka, szynka), który oprócz cebuli zawiera również pieczarki i jest formowany na bardzo cienkie plastry. Bryzol smaży się w panierce z mąki i przypraw, co nadaje mu nieco inną strukturę i smak.

W domowych kulinariach kluczową rolę odgrywa jakość mięsa. Rumsztyk najlepiej przygotować z wołowiny o umiarkowanym stopniu tłustości, co zapewnia optymalną soczystość i smak. Idealne są kawałki takie jak udziec, pręga czy ligawa, które po odpowiednim posiekaniu lub zmieleniu tworzą zwarte, ale delikatne kotlety.

Choć polędwica wołowa jest uważana za mięso najwyższej jakości do rumsztyku, jej cena sprawia, że w praktyce często wykorzystuje się mieszanki różnych kawałków mięsa wołowego lub nawet mieszankę wołowiny z wieprzowiną. 

Proces przygotowania mięsa wymaga starannego siekania lub mielenia na dużych oczkach, co pozwala zachować strukturę i uniknąć zbicia masy na jednolitą papkę. Do masy mięsnej dodaje się przyprawy (sól, świeżo mielony pieprz) oraz niewielką ilość zimnej wody lub białka jajka, które poprawiają spójność i elastyczność masy.

Metoda obróbki termicznej decyduje o finalnym smaku i konsystencji rumsztyku. Zaleca się smażenie na średnim ogniu na tłuszczu o wysokiej jakości, takim jak smalec gęsi lub mieszanka oleju z masłem klarowanym. Dzięki temu uzyskujemy równomierne zarumienienie i zachowujemy soczystość mięsa.

Kotlety smaży się po 3-4 minuty z każdej strony, pilnując, aby nie dopuścić do nadmiernego wysuszenia. Po zdjęciu z patelni mięso często wraca na patelnię, gdzie wraz z podsmażoną cebulą i niewielką ilością wody jest delikatnie duszone pod przykryciem przez kilka minut. Pozwala to na powstanie aromatycznego sosu własnego.

W niektórych lokalizacjach można spotkać tzw. rumsztyk angielski, czyli wersję półsurową, gdzie mięso jest jedynie obsmażane powierzchniowo, pozostając w środku lekko czerwone. To interpretacja zbliżona do steków z kuchni anglosaskiej, jednak tradycyjny polski rumsztyk jest zawsze dobrze wysmażony lub duszony.

Tradycyjnemu podaniu rumsztyku towarzyszą ziemniaki gotowane na parze lub puree ziemniaczane, a także warzywa gotowane lub surówki, takie jak mizeria, buraczki czy marchewka z groszkiem. Takie zestawienie zapewnia zbilansowany posiłek i autentyczny smak.

Podsmażona cebula jest nieodłącznym elementem rumsztyku, nadając mu charakterystyczną słodycz i aromat. Czasem serwuje się również pieczarki, które lekko zmieniają profil smakowy, wprowadzając nuty grzybowe. Dodatkowo popularnym uzupełnieniem jest jajko sadzone lub gotowane na twardo, które dodaje potrawie kremowości i łagodzi intensywność mięsa.

Przygotowanie rumsztyku w domu nie wymaga zaawansowanych umiejętności kulinarnych, jednak warto zwrócić uwagę na kilka aspektów, które decydują o sukcesie potrawy:

• Mięso: wybieraj świeżą, dobrej jakości wołowinę lub mieszanki mięsne, unikaj zbyt chudych kawałków, które mogą wysuszyć kotlety.
• Siekanie lub mielenie: stosuj grubszą siatkę maszynki lub drobne siekanie nożem, aby zachować odpowiednią strukturę mięsa.
• Formowanie kotletów: równomierne uformowanie kotletów o grubości 2-3 cm pozwala na ich równomierne wysmażenie i zachowanie soczystości.
• Smażenie: kontroluj temperaturę i czas smażenia, aby mięso się nie przypaliło, ale dobrze zarumieniło.
• Cebula: smaż ją powoli na tym samym tłuszczu, na którym smażyło się mięso, aż stanie się szklista i złocista, co wzmocni smak potrawy.

Dla urozmaicenia można eksperymentować z przyprawami, dodając np. musztardę, czosnek, zioła prowansalskie czy nawet ciemne piwo do duszenia, co nada rumsztykowi unikalny charakter.

Rumsztyk zdobył popularność w Polsce przede wszystkim w czasach PRL, gdy dostęp do wysokiej jakości mięsa był ograniczony, a kuchnia musiała wykazywać się pomysłowością i efektywnością. Danie to było serwowane w gospodach i barach mlecznych, ciesząc się uznaniem jako sycący, prosty i smaczny posiłek.

Podobnie jak placki ziemniaczane z gulaszem wieprzowym po węgiersku, łączące chrupkość złocistych placków z aromatycznym sosem pełnym papryki, pieczarek i soczystych kawałków mięsa, rumsztyk stał się symbolem prostych, a jednocześnie bogatych w smaku dań, które potrafiły zaspokoić głód i dać prawdziwą satysfakcję.

Dziś nie musisz spędzać godzin w kuchni, by poczuć ten klimat. W naszej ofercie przywołujemy tę kulinarną legendę w najlepszym wydaniu. Oferujemy rumsztyk wieprzowy ze słodką, smażoną cebulką, podawany w towarzystwie klasycznych dodatków: buraczków zasmażanych oraz aksamitnego puree ziemniaczanego z koperkiem. To doskonały przykład na to, jak tradycyjny smak może zagościć na Twoim stole w kilka chwil, gwarantując jakość  z marką U Jędrusia.

W podobnym duchu funkcjonował także kotlet schabowy z puree ziemniaczanym i buraczkami zasmażanymi, który przez dekady stanowił kwintesencję polskiego obiadu – klasykę na niedzielnym stole i w popularnych jadłodajniach.

Pomimo upływu lat i zmian kulinarnych trendów, rumsztyk pozostaje symbolem kuchni domowej, które można odtworzyć samodzielnie z pełną kontrolą nad jakością składników. To także doskonały przykład na to, jak z pozoru prostych składników można stworzyć danie o głębokim i charakterystycznym smaku.

Rumsztyk to klasyka polskiej kuchni mięsnej, której popularność nie maleje mimo upływu dekad. To danie, które łączy prostotę przygotowania z bogactwem smaku i tekstury, oferując domowym kucharzom szerokie pole do eksperymentów z mięsem i dodatkami.

Zrozumienie istoty rumsztyku — od wyboru odpowiedniego mięsa, przez technikę obróbki, po tradycyjne dodatki — pozwala odtworzyć autentyczny smak potrawy, która niegdyś królowała na PRL-owskich stołach i może dziś stanowić inspirację dla współczesnych posiłków rodzinnych.